Investeer je in leren, dan wil je natuurlijk dat die inspanningen ook iets opleveren. Maar hoe meet je de impact van een opleiding of ander leerinitiatief? Een evaluatiemodel zoals dat van Kirkpatrick kan je helpen. Duik mee in het vaak gebruikte systeem en leer bij van een concreet voorbeeld.
De inhoud van dit artikel komt deels uit een rondetafelgesprek over leerimpact met deze hr- en L&D-experten:
- Laurence Buysschaert, Learning Specialist bij Dumont Wautier
- Christine Smitz, Head of Learning bij Louis Vuitton
- Fabienne Martin, Expert Sociale Dialoog bij Agoria
- Thibaut Montjardin, nationaal verantwoordelijke bij ACLVB-CGSLB
- Youness El Arnouki, Product Manager bij Cevora
Wil je graag deelnemen aan een volgend rondetafelgesprek? Laat het ons weten!
Warme en koude evaluatie
Soms heb ik het gevoel dat het behalen van certificaten wordt gezien als een indicator voor leerimpact, terwijl dat nog niets zegt over hoe de verworven kennis en vaardigheden in de praktijk zullen worden toegepast. Dáár zit de echte impact.

Fabienne Martin
Dat certificaten geen bewijs van leerimpact zijn, hoeven we je niet uit te leggen. Of wel? Je kan ermee aantonen dat je een opleiding succesvol afrondde, maar het echte werk moet dan nog beginnen.
Hoe je leerimpact dan wel in kaart brengt? Organisaties werken traditioneel met een systeem van evaluatie op twee momenten: warme evaluatie (meteen na een leeractie, in the heat of the moment, met verse emoties en indrukken) en koude evaluatie (wanneer de emoties gezakt zijn en je een meer objectief langetermijnbeeld hebt van de effectiviteit).
Belangrijke kanttekening: we hebben het hier vooral over de beoordeling van formele opleidingen.
1. Warme evaluatie
De deelnemers beantwoorden meteen na de opleiding enkele vragen. Vaak gaat het alleen maar over de tevredenheid van de deelnemers over de docent, de inhoud en het verloop van de leeractiviteit. Logisch, want op dit moment is het nog te vroeg om echte leerimpact te voelen.
2. Koude evaluatie
Deze stap volgt enkele weken of maanden na de leeractiviteit. De focus ligt meer op het langetermijneffect: de toepassing van de nieuwe kennis in de praktijk. Hier komen we dichter in de buurt van leerimpact meten, al hangt dat sterk af van de manier waarop je de evaluatie aanpakt.
Het Kirkpatrick-model: evaluatie op 4 niveaus
Wil je zeker zijn dat je leerimpact meet, dan werk je beter met een erkend evaluatiemodel. Zo’n model combineert vormen van warme en koude evaluatie om het resultaat van een leerinitiatief te bepalen.

Het meest gebruikte evaluatiemodel is misschien wel dat van Donald Kirkpatrick, een Amerikaanse professor in psychologie en pedagogiek. Hij bedacht een systeem om het resultaat van opleidingen te meten op vier niveaus.
1. Tevredenheid
Dit is een warme evaluatie, gebruikelijk binnen de week na de opleiding met een papieren of digitaal evaluatieformulier.
2. Verworven kennis
Met bijvoorbeeld een test breng je in kaart wat de deelnemers geleerd hebben. Je meet de opgedane kennis, maar toetst ook af hoe je medewerkers het geleerde in de praktijk toepassen. Meestal gebeurt dit 2 of 3 maanden na de opleiding.
3. Leertransfer
Zo’n 3 tot 6 maanden na de opleiding evalueer je in hoeverre je medewerkers het gewenste gedrag laten zien. Is er een transfer van het geleerde naar de werkvloer? Klantenevaluaties, observaties op het werk en gesprekken met de leidinggevende zijn maar enkele manieren om dit te beoordelen.
4. Leerimpact
Pas 6 tot 12 maanden na het leerinitiatief kan je een helder beeld krijgen van de leerimpact. Dat doe je door KPI’s en relevante data te bekijken, zoals financiële of verkoopgegevens. Cijfers die de doelstellingen van de leeractie ondersteunen, dus.
Phillips ROI-model: van 4 naar 5 niveaus
Wil je nog een stap verdergaan, werk dan met het Phillips ROI-model. Dat voegt een vijfde niveau toe aan het model van Kirkpatrick: de ROI of return on investment.
Een belangrijke voorwaarde om dit model te kunnen toepassen is dat je de kosten en de opbrengst van het leerinitiatief duidelijk in kaart kan brengen. Het grote voordeel is dat je zo harde cijfers hebt om over je leerinitiatieven te rapporteren en je leerbeleid te optimaliseren.
Voorbeeld: zo meet je leerimpact met Kirkpatrick
Wij werken nog niet met zo’n evaluatiemodel, maar zijn wel volop aan het nadenken over een nieuwe procedure voor de beoordeling van de competenties van onze medewerkers.

Laurence Buysschaert
Werken met een evaluatiemodel zoals dat van Kirkpatrick is makkelijker dan het lijkt. Een gouden tip: vertrek vanuit het vierde niveau. Daar draait het namelijk echt om, de impact die je wil maken.
Bepaal dus eerst op niveau 4 wat je concreet wil bereiken. Die doelstellingen vormen 1 van de 3 geheime ingrediënten voor leerimpact. Van daaruit kan je terugwerken naar niveau 1. Een Excel-bestand volstaat al om alles bij te houden.
Stel: je customer service-medewerkers volgen onze opleiding ‘Verhoog je impact door een klantgerichte attitude’. Dan is dit een manier om de impact van die opleiding te meten met het Kirkpatrick-model.
Niveau 4: leerimpact
Je stelt duidelijke doelstellingen. Bijvoorbeeld: binnen de 12 maanden na de opleiding daalt het aantal klachten van klanten met 15% en stijgt de klanttevredenheidsscore met 0,3 punten.
Niveau 3: leertransfer
Je medewerkers passen de geleerde technieken (actief luisteren, verwachtingen bevragen, empathisch reageren) zichtbaar toe. Je kan teamleads vragen om enkele klantgesprekken mee te volgen of klanten een kort feedbackformulier sturen na een contactmoment.
Niveau 2: verworven kennis
De deelnemers tonen aan dat ze de nieuwe technieken begrijpen en kunnen toepassen. Dat kan met een kleine quiz of een korte praktijkoefening, zoals een rollenspel.
Niveau 1: tevredenheid
Je vraagt de deelnemers meteen na de opleiding of ze die als relevant en direct toepasbaar hebben ervaren. Dat kan met een snelle survey die bijvoorbeeld deze 5 vragen bevat:
- Hoe relevant was de inhoud voor jouw job?
- Hoe zeker voel je je dat je de technieken kan toepassen?
- Wat vond je van de trainer?
- Welke techniek ga je meteen toepassen?
- Wat kon beter in de opleiding?
Wist je dat elke Cevora-opleiding uit 3 stappen bestaat?
- Je analyseert je leernoden en bereidt je voor op het formele leermoment.
- Je neemt deel aan de klassikale of digitale opleiding, gevolgd door de warme evaluatie.
- Je verankert het geleerde en doet een koude evaluatie, die focust op een actieplan met SMART-doelstellingen.
Zo ondersteunen we de leertransfer en werken we samen toe naar maximale leerimpact.
Impact maken met één van onze opleidingen?
Blader hier door onze opleidingscatalogus.
Of volg één van onze opleidingen waarin leerimpact meten centraal staat:
Informeel leren: van verplichting naar kans voor een sterk leerklimaat
Van behoefte tot actie: ontwikkel en volg je opleidingsplan
Mentorschap in actie: praktische vaardigheden voor effectieve begeleiding
Online uitwisseling voor mentoren: "Hoe feedback geven en evalueren?"